Steve Brusatte „The Rise and Fall of the Dinosaurs” („Era dinozaurów”), czyli epicka proza o nauce [recenzja]

Najlepsze książki naukowe to te, które czyta się jak powieść – albo chociaż reportaż.

Z miejsca zaznaczę, że poniższa recenzja dotyczy wydania oryginalnego – po angielsku – książki, która w Polsce ukazała się jako Era dinozaurow. Od narodzin do upadku. Powody ku temu są dwa: po pierwsze, gdy kupowałam, wersja anglojęzyczna była o jakieś 10 zł tańsza od polskiej (serio!), po drugie – widziałam nie do końca pozytywne opinie o tłumaczeniu, które miało być momentami nieścisłe mimo konsultacji naukowych.

Ale treść jest ta sama – i o niej można powiedzieć wiele. Zanim jednak zacznę o zawartości, muszę wyjaśnić na szybko, kim jest Steve Brusatte.

To wydanie mam w domu

Jak można się domyślić, to paleontolog – urodził się w Illinois (USA), ma włoskie korzenie i właśnie dobija do 40-tki, więc należy do pokolenia „młodych”, z innym już podejściem do paleontologii, widocznie wyróżniających się metodami czy zanurzeniem w nowej popkulturze. Od dziecka fascynował się dinozaurami i dopiął swego – został jednym ze światowych specjalistów. Jego główną specjalizacją jest filogeneza – czyli rozwój i ewolucja organizmów. I ma też doskonałe wyczucie pedagogiczne – wie, jak przekazać wiedzę tak, by było jasno, prosto i ciekawie. Jak w The Rise and Fall of the Dinosaurs.

Brusatte napisał tę książkę jak powieść: ma początek, rozwinięcie i zakończenie, ma zwroty akcji, wielu bohaterów i sporo perypetii. Gawędziarski styl, masa wtrąceń i wątków pobocznych ubarwiają wszystko, odbierając czytelnikowi poczucie obcowania z pozycją akademicką – i słusznie, bo to nie jest podręcznik. To saga: autor wykłada nam to, skąd się dinozaury wzięły, jak się rozwijały, jak podbijały kolejne nisze, ekosystemy i biomy, jak wymierały jedne linie, by dać miejsce kolejnym – aż do gorzkiego końca w płomieniach i nuklearnej zimie. Czytamy to nieomal jak powieść.

Okładka nowszej wersji.

Jednocześnie masa jest tutaj wiedzy. Brusatte unika wykładów anatomiczno-geologicznych, naukowego żargonu i badawczych detali, ale też nie traktuje czytelnika infantylnie. W historiach o konkretnych odkryciach wykłada metody paleontologiczne, w życiorysy słynnych dinozaurów wplata konkretne informacje o ewolucji i anatomii, a w dramatycznych akapitach o rozpadzie Pangei (czyli najsłynniejszego superkontynentu z przeszłości Ziemi) czy powstaniu Himalajów przemyca sporo wiedzy o płytach tektonicznych. Zgrabnie chowa te wszystkie trudne słowa i zagadnienia pod kołderką lekkiej opowiastki.

Dostajemy więc dawkę konkretnej, bardzo logicznie poukładanej wiedzy na temat ewolucji, rozwoju i raptownego końca całego kladu nietypowych gadów (całego? Nie! Jedna, jedyna gromada, zaludniona przez nieugięte ptaki, stawiła opór zagładzie i uprzykrza nam życie do dzisiaj…). Nieliczne ilustracje (czarno-białe) uzupełniają informacje o zdjęcia z wykopalisk czy pokazując omawiane okazy. Są też ładne rysunki otwierające rozdziały – na ile widziałam, w polskim wydaniu też. Ogółem to naprawdę dobra pozycja, która może zgrabnie, bezboleśnie wprowadzić w paleontologię od jej najbardziej medialnej strony (dinusie!!), a jednocześnie nie traktuje po macoszemu mniej atrakcyjnych zagadnień.

Tak prezentuje się wersja polska.

Jak wspomniałam, czytałam wersję anglojęzyczną – podejrzewam jednak, że poza nielicznymi drobiazgami w tłumaczeniu, nie uciekły tu ani sens, ani wiedza. Zdecydowanie więc polecam, jeśli coś liznęliście o paleontologii, ale chcecie poszerzyć wiedzę w prosty, atrakcyjny sposób 🙂

Jedna myśl w temacie “Steve Brusatte „The Rise and Fall of the Dinosaurs” („Era dinozaurów”), czyli epicka proza o nauce [recenzja]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s