Trylobity: bardzo wymarli, wielonodzy królowie oceanów

Dzisiaj nie dinozaury, ale stworzenia, które są wyjątkowo interesujące i atrakcyjne dla oka – a przy tym swego czasu opanowały Ziemię w takim stopniu, że na podstawie ich występowania paleontolodzy datują warstwy geologiczne. Moi drodzy, oto trylobity!

Od razu powiem – to wpis, w którym chciałam zaprezentować liczbę i różnorodność form trylobitów, będzie więc stanowczo więcej zdjęć niż tekstu. Jednak nie da się uniknąć małego wstępu paleobiologicznego.

Po pierwsze: czym są trylobity?

To wymarła gromada stawonogów należących do podtypu trylobitokształtnych. Były to wyłącznie morskie stworzenia o segmentowanym ciele i wielu odnóżach, a na części głowowej miały czułki. Wierzchnia część zwierza pokryta była zwapniałym pancerzem, który często się zachowywał w zapisie kopalnym, spodnia – chityną, która już nie tak łatwo się fosylizuje. Proste? Oczywiście.

trylobit Gerastos
Całkowicie zwyczajny trylobit gatunku Gerastos – buszował po dnie ok. 411 mln lat temu (i przez mniej więcej 21 mln lat). Fot. Fossilera

Te stawonogi królowały w morzach i oceanach przez 270 mln lat – od wczesnego kambru (ok. 521 mln lat temu) do wielkiego wymierania permskiego (późny perm, ok. 251 mln lat temu). Były doskonale dostosowane do życia w tych zaprawdę groźnych wodach, stąd ich ogromny sukces – były wszędzie, dosłownie, i w ogromnych ilościach. Do tego, ponieważ pojawiły się w sumie znienacka na drzewie życia (zasługa tzw. eksplozji kambryjskiej, gdy “nagle” w zapisie kopalnym pojawiło się wiele nowych form życia – tak warunki środowiskowe, jak i rozwój nowych organizmów pokrytych pancerzem doprowadziły do częstszej fosylizacji) i równie niespodziewanie z niego zniknęły, używa się ich jako tzw. skamieniałości przewodnich, na podstawie których datuje się inne skamieniałości i warstwy geologiczne.

trylobit kulka.JPG
Trylobit najpewniej z rodzaju Phacops umiał zwijać się w kulkę 😉

Po drugie: jak wyglądały trylobity?

Trylobity pełzały po morskim dnie i żywiły się… cóż, wszystkim. Stąd też ich różnorodność form. Były trylobity, których oczy pokryte były skostniałymi płytkami, były trylobity bez oczu i takie, które potrafiły mieć w jednym oku nawet 15 tysięcy soczewek. Były takie, które wyglądały całkowicie nudno i zwyczajnie jak stonoga, a były takie z wyrostkami jak rogi i macki, ogonami czy czułkami. Były maleńkie, mające po 2 cm, a były też takie dorastające o 70 cm. Poniżej pryygotowałam Wam przegląd różnych form i rozmiarów. Sami zobaczcie!

trylobity wielu rozmiarów
Oczyszczone ze skały skamieniałości trylobitów, w większości z gatunku Elrathia Kingi. Fot. stąd – miły człowiek opisuje, gdzie można wykopać sobie trylobita za darmo.

 

800px-Erbenochile_eye
Skamieniałe oko trylobita gatunku Erbenochile erbenii. Fot. Moussa Direct Ltd, Wikimedia Commons
Drotops Armatus
Kolczasty trylobit Drotops Armatus
Paralejurus hamlagdadicus Alberti
Przypominający karalucha (tzn. mi, nie w ogóle) trylobit Paralejurus hamlagdadicus Alberti
Ceratarges
Trylobit z rodzaju Ceratarges. Fot. dom aukcyjny Fossil Mall
Walliserops
Ten kosmita to trylobit rodzaju Walliserops. Fot. dom aukcyjny Kaseki7
Dicranurus Monstrosus
Mackowaty trylobit Dicranurus monstrosus. Oczywiście „macki” nie były nimi naprawdę – to wyrostki pancerza. Fot. zapewne Theophanes Avery, HubPages.
Koneprusia dahmani
Koneprusia dahmani. Na ile mi wiadomo, wypreparowanie takiego „kolczastego” malucha z wapienia to kilkadziesiąt godzin ostrożnej pracy technika w labie. Fot. dom aukcyjny Fossilera
Paraceraurus
Ogoniasty Paraceraurus. Przypomina trochę skrzypłocze 😉 Fot. Fossil Mall

Bogactwo form jest tu niesamowite. Aż żal, że trylobity wymarły… Mam nadzieję, że Wam też się podobają 😉

Foto główne: płyta ze skamieniałymim trylobitami z rodzaju Selenopeltis z Maroko, fot. dom aukcyjny Earthfire Gems Gallery.

Ten wpis powstał we współpracy z autorem bloga Paleontologiczny Niecodziennik.


Chcecie wiedzieć więcej? Poniżej lista lektur.

 

 

Reklamy

Jedna uwaga do wpisu “Trylobity: bardzo wymarli, wielonodzy królowie oceanów

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s