Skin wrapping – czyli jak (nie)wyglądały dinozaury

Od mniej więcej trzech lat na grupach entuzjastów paleontologii podnoszony jest temat tzw. skin wrappingu czy też shrink wrappingu. Pod tą enigmatyczną nazwą kryje się zjawisko dotyczące wyłącznie tej dziedziny nauki: odtwarzanie wyglądu wymarłych zwierząt, zwłaszcza dinozaurów, w taki sposób, że skóra jak najściślej przylega do kośćca.

Po odkryciu i skompletowaniu szkieletu dinozaura (mniej więcej – rzadko trafiają się skamieniałości całego zwierzęcia, najczęściej są to fragmenty lub pojedyncze kości) paleontolodzy zabierają się do bardziej “artystycznej” pracy: na podstawie szczegółów anatomicznych (jak punkty, do których w kości umocowane były więzadła i mięśnie) powstaje model zwierzęcia. Pozwala to odtworzyć układ mięśni, ogólny kształt itp. W takiej pracy w przypadku wymarłych ssaków naukowcy posiłkują się ich żyjącymi dzisiaj krewniakami (np. odtwarzając megatherium, gigantycznego leniwca, sięgają do modeli anatomicznych leniwców z Amazonii, w przypadku mamuta – patrzą na słonie itp.). Pozwala to w miarę możliwości wiernie ukazać dane zwierzę.

woolly_mammoth_skeleton_running_wild_by_el_cabrito-d4nk9tpmammoth-model-753

W przypadku dinozaurów problem jest stanowczo większy: najbliżsi żyjący krewni wielkich gadów to ptaki, które jako oddzielna gromada kręgowców pojawiły się mniej więcej w późnej jurze i przez ostatnie 150 milionów lat ewoluowały zupełnie inaczej. Stąd problem: jak taki dinozaur naprawdę wyglądał?

Jak rysować dinozaura

Najpopularniejsze przedstawienia, także naukowe, wyglądają mniej więcej tak:

Szkielet parazaurolofa, wielkiego roślinożercy (ok. 9 metrów długości) żyjącego 76,5-74,5 mln lat temu

parasaurolophus-skeleton-rgb

Typowy rysunek parazaurolofa

parasaurolophus-skin-rgb

Oba rysynki: Mary P. Williams https://marypwilliams.wordpress.com/

W czym problem, zapytacie? Na dolnej grafice mamy parazaurolofa rysowanego – poza błoną przy kostnym grzebieniu – dokładnie według szkieletu: skóra i mięśnie na ogonie i grzbiecie przylegają ciasno, na łapach tak samo; podbrzusze i okolice kości łonowej i kulszowej są odwzorowane także dość “przylegająco”, nieco “zwisające” zapewne jako wyobrażenie luźnej skóry. Taki rysunek wygląda na pierwszy rzut oka w porządku – jednak coraz popularniejsza jest teoria, że wcale dobrze nie jest. Pewien bloger wyjaśnił to prosto na obrazku:

anti_skin_wrapping_campaign_by_okeanossaviour-d6jcuta

Rysunek walenia południowego jest dziwny: płetwy są łapami, brzucha nie ma i co z tym ogonem? Powstał właśnie na podstawie tych samych założeń, co rysunek parazaurolofa: że ciało i skóra ciasno otaczają to, co pokazuje szkielet: szczątkowe tylne odnóża, długi i szczupły tors, ciągnący się “po ziemi” ogon, przednie odnóża z “palcami”. Tak to wygląda w rzeczywistości:

Eubalaena_glacialis_01

Przykład jeszcze bardziej nam bliski: jeż. Puchata kulka, dodatkowo “zaokrąglona” kolcami. Jak wygląda jego szkielet, a jak ciało? Zupełnie odmiennie – gdyby zastosowano na nim zasady skin wrappingu, jeż byłby szczupły jak ryjówka i biegał na długich łapkach (nieco jak myszoskoczek). Oto przekrój.

BIG_0003456581

Dinozaury były tłuściutkie? Być może!

Widzicie już, na czym polega problem? Któryś z paleontologów w końcu zwrócił na to uwagę: skoro współcześnie zwierzęta wcale nie wyglądają tak, jak pokazuje ich kościec, to dlaczego dinozaury właśnie tak przedstawiamy? Na podstawie samego szkieletu nie można odtworzyć sposobu, w jaki odkładała się tkanka tłuszczowa (np. brzuszek u jeża), czy stworzenie nie miało dodatkowych “elementów” ozdobnych czy czuciowych, jak wąsy suma lub kota, korale, pawi ogon, błona na ogonie czy na łapach itp.

Kiedyś przecież uważano, że dinozaury były pokryte łuskami, a teraz wiadomo, że miały pióra. Idea opierzonych gadów przez lata budziła kontrowersje, dopiero rozwój technologii badania skamieniałości wykluczył wątpliwości przynajmniej co do dinozaurów drapieżnych (głównie maniraptorów, czyli owiraptorów, terinozaurów i najbliższych ptakom deinonychozaurów). Niedawno odkryto nawet opierzony ogon dinozaura w bursztynie! Czy to nie znaczy, że w kwestii np. objętości podbrzusza, skóry pod szyją nie mogliśmy się mylić?

feathered-dinosaurs-600-px-tiny-Aug-2014-Darren-Naish-Tetrapod-Zoology

Stało się to wręcz tematem popularnych żartów. Nie tak dawno wydano książkę o niezwykłych wersjach dinozaurów, niektórych dość abstrakcyjnych, innych całkiem logicznych. Powstają też dowcipy. Najbardziej znany z tych rysunkowych przedstawia tyranozaura jako wielkiego wróbla – nie dość, że opierzonego (i to mocno i puchato), to jeszcze “grubszego” o ładnych kilka warstw.

tumblr_njxfywwhkp1scll6no4_1280

Podobnie jak w przypadku parazaurolofa, paleontolodzy zaczynają coraz częściej zastanawiać się, jak wyglądały zauropody – może miały policzki? Wole? Skórne grzebienie i korale, jak koguty? Całkiem popularna staje się teoria, że posiadały trąbę, za czym przemawiają wysoko umieszczone nozdrza!

Matt-Wedel-Sauroposeidon-head-suggestions-360-px-tiny-Aug-2014-SVPOW
Mathew Wedel, SV-POW!/Scientific American

Skin wrapping coraz częściej trafia na fora paleontologiczne. Artyści zajmujący się tą tematyką pokazują kolejne i kolejne przykłady, dlaczego od nieco ponad wieku możemy się mylić. Popularne stają się rysunki przedstawiające znane zwierzęta odrysowane sposobem shrink wrappingu. Przykładowo ten stwór poniżej – to hipopotam. Z jego pyska zdjęto warstwy tłuszczu i tkanki łącznej.

6fa2bf9136e542bdb7049878ffcd145f

Możliwe więc, że w ciągu najbliższych 10-15 lat czeka nas kolejna (już trzecia w sumie) rewolucja w prezentowaniu dinozaurów. Powoli przyzwyczajamy się do piór, może więc pora na wizję puchatego welociraptora? Osobiście uważam, że ma to naprawdę sporo sensu – już analiza dzisiejszych szkieletów i ich “właścicieli” pokazuje, że paleontolodzy mogli się dać zmylić. Wszystko przed nami!

Reklamy

2 uwagi do wpisu “Skin wrapping – czyli jak (nie)wyglądały dinozaury

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s